Güncel Psikiyatri / Sanal Dergi

İnternet ve Sağlık

       Günümüzde bilgisayar kullanmayı bilen hemen herkesin, sağlık ya da hastalık ile ilgili bir konuda bilgi edinmek istediğinde başvurduğu en önemli kaynaklardan birisi de internettir. Gelecekte bu amaçla internete başvuranların sayısının daha da artacağı görülmektedir.
       İnternetin çok önemli bir bilgi kaynağı olduğu tartışma götürmez. Fakat sağlıkla ilgili sitelere bakıldığında bunların büyük bir bölümünün yeterince özenilmeden ve özellikle işin uzmanları olmayan kişiler tarafından hazırlanan siteler olduğu görülmektedir. Diğer yandan aranan konu ile ilgili doğru bilgiye ulaşmak her zaman çok kolay olmamaktadır. “Google” gibi her hangi bir arama motoruna bilgi edinmek amacıyla sözcük ya da sözcükler yazıldığında, bir anda tıklanabilecek binlerce site ile karşı karşıya kalınmaktadır. Bunlardan hangisinin işe yarar bilgi içerdiğini anlamak bazen (özellikle konuya yabancı kişiler için) uğraştırıcı ve zaman alıcı olabilmektedir. Arama motorlarını kullananların büyük bir bölümü çoğu zaman ilk bir iki sayfadan ötesine geçmemektedirler. Fakat ne yazık ki bir arama motorundan herhangi bir konuda bilgi istendiğinde ilk sayfalarda çıkan sitelerin aranan ya da en doğru bilgileri içeren site olma garantisi bulunmamaktadır. Ayrıca farklı sitelerde birbiriyle çelişen bilgilere de rastlanabilmesi konuya yabancı bir kişinin kafasını karıştırabilmektedir. Site kurma ve yayınlama konusunda bilgisi olan ya da bu konuda belli bir miktar para ödemeyi gözden çıkaran herkes istediği gibi site oluşturabilmektedir. Uydurma, kulaktan dolma ya da diğer sitelerden (ç)alıntı bilgiler ile çok tıklanan bir site oluşturmak mümkündür. Nitekim ruh sağlığı alanında hiçbir eğitimi bulunmayan kişilerin “psikolojik yardım” adı altında çok tıklanan siteler oluşturabildikleri görülmektedir. Diğer yandan ülkemizde bir çok hekimin kişisel web sitesi oluşturarak ya da diğer siteler aracılığı ile tanıtımlarını yapmaya başlamaları sevindirici bir durumdur ve internetin öneminin bir çok hekim tarafından anlaşılmaya başlandığını göstermektedir.
       Yapılan araştırmalar ve günlük deneyimler sağlıkla ilgili olarak bilgi edinmek için insanların internete çok sık başvurduklarını ve edindikleri bilgilerin onların tutum ve davranışlarını, hangi kuruma ya da hangi doktora başvuracaklarını etkilediğini göstermektedir. Bu nedenle bilgiye ulaşmanın en kestirme ve en hızlı yolunun internet olduğu ve bilgiye ulaşmak için kullanılma oranının giderek artacağı düşünülerek web sitesi oluşturmanın amatörlere bırakılmaması gerekmektedir.
       Diğer yandan yalnız güzel bir site hazırlamakla işin bitmediği, doğru bilgi vermek yanında siteyi ulaşılabilir kılmak ve ulaşanları da sitede tutabilmenin önemli olduğu unutulmamalıdır. Herhangi bir web sitesini ziyaret eden bir kişiyi ilk anda etkileyen en önemli etmenler arasında sitenin genel görünümü, seçilen renkler ve reklamlar bulunmaktadır. Bu aşamada girdiği siteyi beğenmeyenlerin büyük bir kısmı hızla başka bir siteye geçmektedir. Verilen bilginin işe yarar bir bilgi olup olmadığı ve anlaşılır biçimde anlatılıp anlatılmadığı, sık sorulan sorular ile ilgili yanıtların bulunup bulunmadığı ise kişiyi etkileyen ikinci aşamadır.
       İnsanın yaşam kalitesini arttırmayı kendisine görev edinen, sağlığı geliştirme ve koruma, hastalığı iyileştirme ve hastalığın kalıntı belirtilerinin kişinin yaşamındaki etkisini en aza indirmeye çalışan sağlık çalışanlarının bu konuya el atmaları gerekmektedir. Derneklere, üniversitelere, resmi kurumlara, eğitim-öğretim işiyle uğraşan tüm sağlık çalışanlarına büyük görevler düşmektedir. İnsanlara doğru bilgi aktarmak isteyen sağlık çalışanlarının, resmi kurumların, özel kuruluşların ve sivil toplumsal örgütlerin web sitesi yayınlamak yanında, bu sitenin çok tıklanan bir site haline gelmesi için gerekli olan inceliklere de dikkat etmesi gerekmektedir. Bunlara dikkat edilmeden hazırlanan sitelerin ziyaretçi sayısı da düşük olmaktadır. Bu noktada hekim olarak bizlerin “bana ne, nitelikli bilgi isteyen bizi arasın bulsun” deme hakkı yoktur. Bildiği bilgiyi halka anlayabileceği dilden ve ona ulaşabilir şekilde anlatmak bir hekimin en önemli görevleri arasında bulunmaktadır. Meydan boş bırakılmamalıdır.

Erol Özmen

(Bu yazı 07.05.2007 tarihli Medimagazin Tıbbi Haber Dergisinde yayınlanmıştır)